Vrouw in zwarte jas staat in een donker bos, waarom gewoon minder eten niet werkt

Waarom 'gewoon minder eten' niet werkt (wat onderzoek zegt)

17 november 2026Fajah Lourens

'Gewoon minder eten' werkt meestal niet omdat het alleen de hoeveelheid aanpakt en niet wat je eetgedrag stuurt: gewoontes, gedachten, gevoelens en honger. Houd je jezelf strak in zonder plan voor die dingen, dan volgt vaak een terugslag. Dat is geen gebrek aan wilskracht, het is hoe ons eetgedrag in elkaar zit.

Ik ben Fajah. Bijna iedereen die wil afvallen hoort ooit 'eet gewoon minder'. Het klinkt logisch, en toch lukt het zelden op lange termijn. Hieronder lees je wat onderzoek hierover zegt.

Waarom is minder eten makkelijker gezegd dan gedaan?

Wat en hoeveel je eet wordt maar voor een deel bepaald door honger. Veel eetgedrag loopt op de automatische piloot: je eet op vaste momenten, op vaste plekken en bij vaste gevoelens. Gewoontes ontstaan door herhaling en gaan na verloop van tijd bijna vanzelf (Lally et al., 2010). 'Minder eten' vraagt je om al die automatische stappen steeds bewust te onderbreken, en dat houdt bijna niemand lang vol.

Daarnaast speelt wat je voelt mee. Eten kan troost geven, spanning wegnemen of een dag afsluiten. Lees hierover in gedachten, gevoelens, gedrag: de keten achter elke hap en eten als onderdrukking van gevoel.

Wat gebeurt er als je jezelf streng beperkt?

Onderzoekers van eetgedrag zagen dat mensen die streng op hun eten letten (zogenoemde 'restrained eaters') hun controle vaak plotseling kwijtraken. Zodra de regel is overtreden, bijvoorbeeld door een koekje, denken ze 'nu is het toch al mislukt' en eten ze juist meer (Polivy & Herman, 1985). Dit wordt ook wel het 'what-the-hell-effect' genoemd.

Ook verbieden werkt vaak averechts. In een bekend onderzoek moesten mensen proberen niet aan een witte beer te denken, en daarna kwam die gedachte juist vaker terug (Wegner et al., 1987). Dat onderzoek ging niet over eten, maar het laat zien dat een gedachte wegduwen zelden werkt. Dat herken je misschien als je jezelf verbiedt aan chocola te denken.

Wat zegt onderzoek over diëten op de lange termijn?

In een overzichtsstudie bleek dat veel mensen die een dieet volgen op lange termijn niet afgevallen blijven, en dat een groot deel uiteindelijk weer op hun beginkilo's of daarboven uitkomt (Mann et al., 2007). Meer over wat een dieet met je brein doet lees je in waarom een dieet je brein op alarm zet.

Wat werkt dan wel?

  1. Vervang 'minder' door een concreet plan. Een als-dan-plan werkt beter dan een vaag voornemen: 'Als ik thuiskom en trek heb, dan eet ik eerst iets eiwitrijks.' Een overzichtsstudie laat zien dat zulke plannen gezond eten kunnen ondersteunen (Adriaanse et al., 2011).
  2. Eet op vaste momenten genoeg. Wie te weinig eet, wordt later overvallen door trek. Een eiwitrijke basis helpt, bijvoorbeeld met een Meal Shake op drukke dagen.
  3. Zie de gedachte en het gevoel vóór de hap. Vraag jezelf af wat je nu nodig hebt. Zie ook Denk je Slank: de gedachte vóór de hap.
  4. Maak het klein en herhaal het. Een kleine gewoonte die je elke dag doet, werkt beter dan een streng regime dat je na twee weken loslaat.
  5. Ga mild om met uitglijders. Eén koekje is geen mislukking. Pak je volgende maaltijd gewoon weer op. Lees zelfsabotage bij afvallen.

Waar helpt een coach bij?

Als je steeds terugvalt in hetzelfde patroon, helpt iemand die meekijkt om te zien wat er onder je eetgedrag zit. In mijn 6-maanden 1-op-1 traject werken we aan je gewoontes en je gedachten, niet alleen aan wat je eet. Het grote plaatje vind je in mijn afvalcoach-gids. Wil je weten of het bij je past? Laat je gegevens achter via 1 op 1 coaching, dan belt Fleur je voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen over minder eten en afvallen

Waarom lukt gewoon minder eten niet?

Omdat het alleen de hoeveelheid aanpakt. Gewoontes, gevoelens en gedachten sturen je eetgedrag mee. Zonder plan daarvoor volgt vaak een terugslag.

Wat is het what-the-hell-effect?

Het is het patroon waarbij je na een uitglijder denkt dat het toch al mislukt is en daarna meer eet dan je had willen doen. Onderzoekers zagen dit vooral bij mensen die heel streng op hun eten letten (Polivy & Herman, 1985).

Is calorieen tellen zinloos?

Nee, tellen kan inzicht geven. Maar zonder aandacht voor gewoontes en gevoelens houden veel mensen het niet vol. Wat past, verschilt per persoon.

Wat doe ik na een uitglijder?

Pak je volgende maaltijd gewoon weer op zoals gepland. Eén moment bepaalt niets, de gedachte dat het mislukt is wel.

Bronnen

  • Adriaanse, M. A., et al. (2011). Do implementation intentions help to eat a healthy diet? A systematic review and meta-analysis of the empirical evidence. Appetite, 56(1), 183-193.
  • Lally, P., et al. (2010). How are habits formed: modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998-1009.
  • Mann, T., et al. (2007). Medicare's search for effective obesity treatments: diets are not the answer. American Psychologist, 62(3), 220-233.
  • Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and binging: a causal analysis. American Psychologist, 40(2), 193-201.
  • Wegner, D. M., et al. (1987). Paradoxical effects of thought suppression. Journal of Personality and Social Psychology, 53(1), 5-13.

Over Fajah Lourens
Fajah is oprichter van Killerbody (sinds 2015), schrijver van boeken waarvan er samen meer dan 350.000 zijn verkocht en NLP-practitioner.

Dus ik ga je helpen.

Gerelateerde producten

Producten uit dit blogartikel

Lees meer