Vrouw zit peinzend in een bruine fauteuil, zelfsabotage bij afvallen

Zelfsabotage bij afvallen: waarom je jezelf tegenwerkt

13 november 2026Fajah Lourens

Zelfsabotage bij afvallen is meestal geen gebrek aan wilskracht, maar een oud beschermingspatroon: als het goed gaat voelt dat onbekend, en dan grijpt je brein terug naar wat het kent. Daardoor eet je ineens de hele zak leeg, sla je je training over of stop je vlak voor je doel. Dat is geen karakterfout. Het is een patroon, en een patroon kun je doorbreken.

Ik ben Fajah. In al die jaren met Killerbody heb ik dit bij zoveel vrouwen gezien, en eerlijk: ook bij mezelf. Je doet alles goed, de weegschaal beweegt, en precies dan gaat er iets mis. Laten we kijken wat daar echt gebeurt.

Wat is zelfsabotage bij afvallen?

Zelfsabotage is gedrag waarmee je jezelf onbewust tegenwerkt, terwijl je bewust iets anders wilt. Je wilt afvallen, maar je handelt alsof je dat helemaal niet wilt. Het zijn vaak automatische reacties die je ooit hebben geholpen, bijvoorbeeld als kind of in een stressvolle periode.

Hoe herken je zelfsabotage?

  • Je hebt een goede week en 'beloont' jezelf daarna met een eetbui.
  • Eén uitglijder en je denkt: nu is het toch al mislukt.
  • Je start steeds opnieuw, maar stopt bijna altijd rond hetzelfde punt.
  • Je zoekt excuses (geen tijd, te druk, volgende maand) zodra het spannend wordt.
  • Je krijgt complimenten en voelt je daar ongemakkelijk bij.

Waarom werk je jezelf tegen?

Omdat één misstap voelt als totale mislukking

Onderzoek naar diëten laat zien dat mensen die streng op zichzelf zijn na één overtreding vaak juist méér gaan eten. Psychologen noemen dat het what-the-hell-effect (Polivy & Herman, 1985). Het probleem is dan niet die ene hap, maar de gedachte erachter.

Omdat succes onbekend terrein is

Je brein houdt van voorspelbaar. Ook als je oude situatie niet fijn was, kende je hem. Een lichaam dat verandert, aandacht van anderen en nieuwe verwachtingen kunnen onbewust spanning geven.

Omdat eten een andere taak heeft gekregen

Als eten troost, afleiding of rust geeft, haal je met afvallen ook een manier weg om met gevoel om te gaan. Lees ook mijn blog over emotie-eten stoppen.

Wat kun je doen tegen zelfsabotage?

  1. Benoem het zonder oordeel. Zeg tegen jezelf: daar is mijn patroon weer. Benoemen haalt de macht eruit.
  2. Zoek je kantelpunt. Schrijf drie momenten op waarop het misging. Wat gebeurde er vlak ervoor? Welke gedachte? Welk gevoel?
  3. Vervang alles-of-niets door de volgende keuze. Een slechte maaltijd is geen slechte week. Je volgende keuze telt weer. Meer hierover lees je in patronen doorbreken in plaats van bijsturen.
  4. Maak een als-dan-plan. Als ik thuiskom en direct naar de kast loop, dan schenk ik eerst een glas water in en loop ik vijf minuten naar buiten.
  5. Zorg dat je lichaam meewerkt. Trek en bloedsuikerdips maken sabotage makkelijker. Een eiwitrijke, vaste maaltijd helpt, bijvoorbeeld een Meal Shake als makkelijke basis op drukke dagen.

Wil je het grotere plaatje? In mijn afvalcoach-gids lees je hoe afvallen met begeleiding werkt, en waarom 7 patronen je vaak tegenhouden.

Wanneer is een coach slim?

Als je dit patroon steeds ziet terugkomen en je het alleen niet doorbreekt, is begeleiding geen zwakte maar een slimme keuze. In mijn 6-maanden 1-op-1 traject werken we aan de oorzaak, niet alleen aan het eten. Wil je weten of het bij je past? Laat je gegevens achter via 1 op 1 coaching, dan belt Fleur je voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen over zelfsabotage bij afvallen

Is zelfsabotage normaal bij afvallen?

Ja, het is heel gewoon. Veel mensen houden onbewust vast aan oud gedrag, zeker rond het moment dat het goed gaat. Het betekent niet dat je zwak bent.

Hoe stop je met jezelf saboteren?

Door het patroon te herkennen, je kantelpunt te vinden en kleine, concrete alternatieven klaar te hebben. Streng zijn werkt meestal averechts; vriendelijk en consequent werkt beter.

Waarom val ik na een goede week terug in oud gedrag?

Vaak door alles-of-niets-denken en omdat succes onbekend voelt. Plan na een goede week juist een rustig, voorspelbaar vervolg in plaats van een beloning met eten.

Wanneer moet ik hulp zoeken?

Heb je regelmatig eetbuien, voel je je vaak schuldig of somber, of lukt het niet om zelf grip te krijgen? Praat dan met je huisarts of een psycholoog. Een coach kan daarnaast helpen met gedrag en dagelijkse gewoontes.

Bronnen

  • Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and binging: a causal analysis. American Psychologist, 40(2), 193-201.
  • Lally, P., et al. (2010). How are habits formed: modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998-1009.

Over Fajah Lourens
Fajah is oprichter van Killerbody (sinds 2015), schrijver van boeken waarvan er samen meer dan 350.000 zijn verkocht en NLP-practitioner.

Dus ik ga je helpen.

Gerelateerde producten

Producten uit dit blogartikel

Lees meer